Enzymy proteolityczne, znane również jako proteazy, to białka odpowiedzialne za rozkład wiązań peptydowych w białkach. Dzięki nim organizm może trawić białka, przekształcając je w peptydy i aminokwasy – niezbędne do budowy mięśni, enzymów i hormonów. Wiele z tych enzymów występuje naturalnie w owocach, takich jak ananas, papaja czy kiwi i są szeroko wykorzystywane w medycynie, przemyśle spożywczym oraz kosmetologii.
Poniżej przedstawiam kluczowe rodzaje enzymów proteolitycznych, ich zastosowania oraz wyniki badań naukowych potwierdzające ich skuteczność.
Rodzaje Enzymów Proteolitycznych w Owocach
- Bromelaina
Bromelaina to enzym proteolityczny pozyskiwany z ananasa (Ananas comosus), szczególnie z łodygi i miąższu. Badania wykazały, że bromelaina wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwobrzękowe i wspomaga procesy gojenia ran. Jest także stosowana w leczeniu urazów sportowych oraz obrzęków pooperacyjnych. - Papaina
Papaina pochodzi z owoców papai (Carica papaya). To enzym cysteinowy, który od lat wykorzystywany jest jako środek wspomagający trawienie białek. Dzięki zdolności do rozkładu martwej tkanki znajduje zastosowanie w medycynie, szczególnie w leczeniu ran. - Aktynidyna
Aktynidyna, obecna w kiwi (Actinidia deliciosa), jest mniej znana, ale równie skuteczna. Badania sugerują, że aktynidyna może wspomagać trawienie białek pochodzenia zwierzęcego, przyczyniając się do poprawy wchłaniania składników odżywczych. - Fikaina
Mniej znany enzym pochodzący z fig, który ma działanie przeciwzapalne i wspomaga procesy trawienne.
Kiedy Stosować Enzymy Proteolityczne
- Wspomaganie Trawienia
Enzymy proteolityczne wspierają układ trawienny, szczególnie w przypadku osób z niedoborem naturalnych enzymów. Bromelaina i papaina pomagają rozkładać białka na łatwo przyswajalne aminokwasy, co jest szczególnie ważne w diecie osób starszych czy z chorobami trzustki. Papaina szczególnie pomocna jest u osób z zaparciami oraz u osób z wzjg i chorobą crohna. - Działanie Przeciwzapalne i Przeciwobrzękowe – Stawy, Zabiegi Stomatologiczne
Badania wykazały, że bromelaina zmniejsza stany zapalne i obrzęki, zwłaszcza w przypadku urazów sportowych i zapalenia stawów. Bromelaina jest równie skuteczna jak niektóre niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) w redukcji bólu i sztywności stawów. Oprócz urazu czy obrzęku stawu warto przyjmować bromelainę w przypadku zabiegów operacyjnym celem złagodzenia obrzęku. - Wsparcie w Gojeniu Ran
Papaina i bromelaina są stosowane w leczeniu ran, owrzodzeń oraz poparzeń. Dzięki zdolności do usuwania martwej tkanki przyspieszają proces gojenia. Tutaj sprawdzi się również w nadżerkach i ranach wewnętrznych, w chorobach jelit. - Wsparcie dla sportowców i osób w rekonwalescencji.
Bromelaina wykazuje działanie przeciwbólowe na mięśnie po intensywnych treningach. - Medycyna i Farmakologia
Enzymy proteolityczne są stosowane jako suplementy diety w celu wspierania zdrowia jelit, układu odpornościowego oraz redukcji stanów zapalnych. Bromelaina znalazła także zastosowanie w terapii antynowotworowej jako wspomagacz tradycyjnego leczenia - Astma i alergia
W jednym z badań na myszach z indukowaną astmą wykazano, że suplementacja bromelainą prowadziła do obniżenia poziomu cytokin prozapalnych, takich jak IL-4, IL-5 i IL-13, oraz zmniejszenia nacieku eozynofilowego w płucach.
Jak stosować enzymy proteolityczne?
Wybierz enzymy z powłoką dojelitową, aby przedwcześnie nie rozpuściły się w żołądku.
Zaczynaj od mniejszej dawki i sprawdź swoją tolerancję.
- Bromelaina
– Zastosowanie: Wspomaganie trawienia, redukcja stanów zapalnych, leczenie obrzęków.
– Typowa dawka:- Wspomaganie trawienia: 200–400 mg z posiłkiem.Przeciwzapalnie: 500–2000 mg na dobę, podzielone na 2–3 dawki, najlepiej na pusty żołądek
- Papaina
– Zastosowanie: Ułatwienie trawienia, wspomaganie gojenia ran.
– Typowa dawka: 25–100 mg na dobę.
– Uwagi: Zwykle stosowana z posiłkiem w celu poprawy trawienia białek. - Aktynidyna (z kiwi)
– Zastosowanie: Wspomaganie trawienia białek pochodzenia zwierzęcego.
– Typowa dawka: Nie ma precyzyjnie określonych standardowych dawek; suplementy z aktynidyną są rzadziej dostępne. Zwykle stosowane w dawkach zawartych w preparatach wieloenzymatycznych. - Fikaina (z figi)
– Zastosowanie: Wspomaganie trawienia.
– Typowa dawka: W zależności od produktu – zazwyczaj do 50–100 mg dziennie.
Czynniki wpływające na dawkowanie
- Cel stosowania:
– Wspomaganie trawienia wymaga niższych dawek niż zastosowanie przeciwzapalne.
– W leczeniu urazów, obrzęków lub stanów zapalnych dawki są wyższe. - Stan zdrowia:
– Osoby z chorobami przewlekłymi, np. zapaleniem stawów, mogą potrzebować większych dawek bromelainy.
– U osób z wrzodami żołądka stosowanie enzymów może wymagać szczególnej ostrożności. - Forma preparatu:
Enzymy dostępne są w postaci tabletek, kapsułek oraz proszku. Preparaty wieloenzymatyczne mogą mieć różne stężenia, co wpływa na dawkowanie.
Przeciwwskazania: Enzymy proteolityczne mogą wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryną), zwiększając ryzyko krwawień.
Co Mówią Badania Naukowe?
- Badanie opublikowane w czasopiśmie Clinical Immunology wykazało, że bromelaina moduluje odpowiedź immunologiczną, zmniejszając stany zapalne
- Papaina, według badań w Journal of Ethnopharmacology, przyspiesza regenerację tkanek i jest skuteczna w leczeniu owrzodzeń
- W badaniach British Journal of Sports Medicine bromelaina okazała się skuteczna w redukcji bólu mięśni po intensywnym wysiłku
- Aktynidyna, według Food Chemistry, poprawia trawienie białek w porównaniu z innymi enzymami proteolitycznymi
- Molecular Nutrition & Food Research donosi, że suplementacja bromelainą zmniejsza objawy astmy i alergii, działając na poziomie komórkowym
Źródła:
- Maurer HR. (2001). Bromelain: biochemistry, pharmacology and medical use. Cell Mol Life Sci.
- Taussig, S.J., Batkin, S. (1988). Bromelain, the enzyme complex of pineapple (Ananas comosus) and its clinical application: an update. J Ethnopharmacol.
- Lopes, M. T. et al. (2009). Papain: A plant enzyme of biological importance. J Ethnopharmacol.
- Kaur, L., et al. (2010). Actinidain improves protein digestion in the human gastrointestinal tract. Food Chemistry.
- Castell, J.V., et al. (1997). The role of proteolytic enzymes in digestive disorders. Clinical Biochemistry.
- Brien, S., et al. (2004). Bromelain as a treatment for osteoarthritis. British Journal of Sports Medicine.
- Hale, L.P. (2004). Proteolytic activity of bromelain modulates inflammation. Clinical Immunology.
- Barbosa, C.M., et al. (2010). Papain as a meat tenderizer: A review. Meat Science.
- Dutta, S., et al. (2012). Bromelain: Therapeutic applications beyond digestion. Cancer Letters.
- Secor, E.R., et al. (2005). Bromelain reduces allergic airway disease. Molecular Nutrition & Food Research.